Schijnzelfstandigheid voorkomen: wat de handhaving vanaf 2026 betekent voor jouw zzp’ers

Je belt in augustus die vaste zzp’er weer, want je eigen mensen zitten vol. Hij kent de klus, hij levert goed werk, en administratief is het al jaren zo geregeld. Maar sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volgens de normale regels, en vanaf 2026 kunnen er bij aanhoudende overtredingen ook echte boetes bijkomen. Voor installatie- en servicebedrijven die structureel met zzp’ers en onderaannemers werken, is schijnzelfstandigheid voorkomen dit jaar geen ver-van-je-bed-show meer, maar iets om nu naar te kijken.

 

Dit artikel legt uit wat er verandert, waar het risico precies zit, en wat je vandaag al kunt doen om het aantoonbaar goed te regelen.

Simple-Simon team in gesprek met bezoekers tijdens de Afbouw Vakdagen.

Wat verandert er in de handhaving vanaf 2026

Tot 1 januari 2025 gold een handhavingsmoratorium: de Belastingdienst kon een aanwijzing geven, maar geen naheffing of boete opleggen. Dat moratorium is voorbij. Sindsdien geldt weer de normale handhaving, en het kabinet heeft de coulanceperiode voor 2026 verlengd op één specifiek punt: er worden in 2026 geen verzuimboetes opgelegd voor administratieve fouten. Wat wél kan: vergrijpboetes bij opzet of grove schuld, vooral als een bedrijf een eerdere waarschuwing negeert. Die boetes kunnen oplopen tot 100 procent van de naheffing.

Belangrijk om te weten: een naheffing kan terugwerken tot 1 januari 2025, het moment waarop het moratorium eindigde. Vanaf 2030 mag de Belastingdienst zelfs tot vijf jaar terugkijken. Voor 2026 zelf is de aanpak nog relatief zacht: inspecteurs beginnen met adviserende bedrijfsbezoeken en escaleren pas bij uitblijvende verbetering. Volgens Techniek Nederland bedraagt een gemiddelde naheffing zo’n derde van het bruto jaarbedrag dat aan de zzp’er is betaald — een cijfer dat de impact van zo’n controle in perspectief zet, ook al is het een indicatie en geen garantie.

Monteur voert onderhoud uit op hoogte met een hoogwerker volgens een digitale werkbon in Simple-Simon.

Wanneer loop je eigenlijk risico

Schijnzelfstandigheid draait om de vraag of iemand écht zelfstandig werkt, of feitelijk functioneert als werknemer terwijl er een zzp-factuur tegenover staat. De kern zit in de gezagsverhouding: stuur je die persoon aan zoals je een eigen monteur zou aansturen, met vaste werktijden, vaste instructies en geen eigen ondernemersrisico? Dan loop je risico, ook als het contract “opdrachtovereenkomst” heet.

Voor de installatiebranche is dit extra relevant omdat het werk zich vaak niet goed leent voor volledige zelfstandigheid: een zzp-monteur werkt op jouw planning, bij jouw klant, met jouw materialen. Dat hoeft geen probleem te zijn, zolang je kunt aantonen dat er wel degelijk sprake is van een zelfstandige relatie: eigen planning en administratie, eigen aansprakelijkheid voor het werk, facturatie op basis van resultaat in plaats van uren “zoals een werknemer”, en de vrijheid om ook voor anderen te werken.

Monteur en klant bekijken samen informatie op een smartphone bij wasmachines.

Wat je nu al kunt doen

Techniek Nederland biedt checklists en modelovereenkomsten om zzp-contracten te toetsen aan de actuele criteria — een logisch startpunt als je dit nog niet hebt gedaan. Daarnaast helpt het om te kijken naar hoe je administratie is ingericht, want die vertelt het verhaal achter het contract.

Uit een recent gesprek met een interieurbouwbedrijf dat met meerdere onderaannemers en plaatsers werkt, kwam een herkenbaar patroon naar voren: de planning liep via losse appjes en telefoontjes, documentatie zat verspreid over meerdere systemen, en bij een geschil over een niet-uitgevoerde stap in de oplevering was er geen eenduidig, ondertekend bewijs. Dat is niet alleen een operationeel risico, het maakt het ook lastiger om aan te tonen dat elke onderaannemer zelfstandig zijn eigen werk plant, registreert en aflevert.

Aan de andere kant van de tafel speelt hetzelfde punt. Een zzp’er in de elektrotechniek die we onlangs spraken, werkte tot voor kort met losse briefjes en aantekeningen, en verloor daardoor geregeld omzet doordat materialen of uren niet werden doorberekend. Zijn eigen digitale werkbonnen, zijn eigen planning, zijn eigen facturatie via zijn boekhoudpakket: dat is precies het soort zelfstandige bedrijfsvoering dat bijdraagt aan het beeld van een échte zzp’er, in plaats van iemand die feitelijk meedraait als extra paar handen op de loonlijst van een ander.

monteur die de simple-simon app gebruikt op tablet

Zorg voor een heldere, eigen administratie per opdracht

Werk je met onderaannemers of zzp’ers, richt je systemen dan zo in dat iedereen zijn eigen werkbonnen, uren en materialen registreert onder zijn eigen naam, met een eigen digitale handtekening bij oplevering. Dat is niet alleen prettig bij een geschil met een klant, het is ook onderdeel van het bewijs dat iemand zelfstandig zijn werk uitvoert en niet wordt aangestuurd als personeelslid. In de werkbon-app gebeurt dat automatisch: elke werkbon, foto en handtekening staat vast bij de juiste uitvoerder en de juiste klus.

Plan transparant, niet sturend

Een digitaal planbord waarop je klussen aanbiedt en de zzp’er zelf inplant, oogt heel anders voor een controleur dan een systeem waarin jij minutieus bepaalt wanneer iemand waar moet zijn. Real-time inzicht in de planning hoeft geen instructiemiddel te zijn: het kan ook simpelweg overzicht bieden, terwijl de uitvoering bij de zzp’er blijft.

Laat uren voor zich spreken

Aparte, eigen urenregistratie per zzp’er of onderaannemer maakt inzichtelijk wat er daadwerkelijk is gewerkt en gefactureerd, zonder dat het aanvoelt als een tijdklok voor personeel. Dat onderscheid is precies waar de Belastingdienst naar kijkt.

Heftruckchauffeur laadt pallets met goederen in een vrachtwagen.

Schijnzelfstandigheid voorkomen is geen eenmalig project

Het risico verdwijnt niet met één checklist. Het zit in hoe je dagelijks met je zzp’ers en onderaannemers werkt: wie plant, wie registreert, wie factureert, en of dat zichtbaar zelfstandig gebeurt. Een systeem waarin iedere uitvoerder zijn eigen werk vastlegt, is geen wondermiddel tegen een naheffing, maar het maakt wél het verschil tussen “we deden het altijd zo” en een aantoonbaar op orde gebrachte werkwijze, mocht de Belastingdienst langskomen.

Dit artikel is bedoeld als praktische achtergrond, geen juridisch advies. Twijfel je over de status van een specifieke zzp’er of onderaannemer, raadpleeg dan een jurist of belastingadviseur, en gebruik de modelovereenkomsten van Techniek Nederland als startpunt voor je contracten.

Wil je zien hoe je de administratie rond je onderaannemers en zzp’ers overzichtelijk en aantoonbaar zelfstandig inricht? Bekijk hoe Simple-Simon werkt op simple-simon.com of vraag een gratis proefperiode aan.

Simple-Simon medewerker geeft een live demo van de werkbon app aan bezoekers op een vakbeurs.

Veelgestelde vragen

Wat is schijnzelfstandigheid precies?

Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer iemand op papier als zzp’er factureert, maar in de praktijk werkt als werknemer: vaste tijden, directe aansturing en geen zelfstandig ondernemersrisico. De Belastingdienst kijkt vooral naar de gezagsverhouding tussen opdrachtgever en opdrachtnemer.

Hoe voorkom je schijnzelfstandigheid als opdrachtgever?

Zorg voor een heldere overeenkomst die aansluit bij de praktijk, laat de zzp’er zelf zijn planning, uren en facturatie beheren, en leg dat vast in aparte, eigen administratie per uitvoerder. Techniek Nederland biedt hiervoor checklists en modelovereenkomsten specifiek voor de installatiebranche.

Geldt dit ook voor onderaannemers, niet alleen voor zzp’ers?

Ja. Ook bij onderaannemers met eigen personeel kan discussie ontstaan over de aard van de samenwerking, vooral als de aansturing en planning feitelijk bij jouw bedrijf blijven liggen in plaats van bij de onderaannemer zelf.